TIẾT 1
i. Tìm hiểu chung:
Truyện Lục Vân Tiên:
a. Hoàn cảnh sáng tác:
- Khoảng đầu những năm 50 của thế kỷ XIX, NĐC bị mù về dạy học và chữa bệnh cho dân Gia Định.
b. Thể loại:
- Truyện thơ Nôm bác học nhưng mang nhiều tính dân gian.
- Thể lục bát.
2. Đoạn trích:
a. Vị trí :
- Trích từ câu 473 – 504 của truyện Lục Vân Tiên: kể lại cuộc đối thoại giữa ông quán và 4 chàng nho sinh (Vân Tiên, Tử Trực, Hớn Minh, Bùi Kiệm)
b. Bố cục: Chia làm 2 đoạn:
- Đoạn 1: “Quán rằng …. rối dân” : nội dung ghét những tên vua chúa hại dân, hại nước.
- Đoạn 2: “Thương là thương …lại thương”: thương những bậc hiền tài chịu số phận lận đận chí lớn không thành, không được trọng dụng.
c. Đại ý:
- Đoạn trích thể hiện rõ thái độ ghét thương của ông Quán, đây cũng là quan điểm, là thái độ tình cảm của nhân dân đối với những vua chúa bạo ngược vô đạo, đối với những người hiền tài.
ii. Đọc - hiểu văn bản:
1. Lời đối đáp giữa ông Quán – Tử Trựcvà Vân Tiên.
- ông Quán: nhân vật phụ trong tác phẩm, người bán hàng.
- Với Tử Trực: ví chưng hay ghét cũng là hay thương.
- Với Vân Tiên; ghét cay ghét đắng ghét vào tận tâm.
ông Quán mang cốt cách đặc biệt: bộc trực thẳng thắn, yêu ghét phân minh, giàu tình thương “hay thương” nặng nỗi ghét ”hay ghét”.
TIẾT 2:
2. Những điều ghét của ông Quán:
- Đời vua Kiệt, Trụ, U, Lệ : những ông vua nổi tiếng tan ác hoang dâm vô độ nhân dân phải sống trong cảnh lầm than, điêu đứng: “sa hầm sẩy hang”
- Đời Ngũ Bá, Thúc Quý: các tập đoàn phong kiến chia bè kết phái, tranh giành quyền lựccuộc sống nhân dân đói khổ vì loạn lạc, nạn chinh chiến của chiến tranh phi nghĩa, đất nước suy tàn.
Những điển tích trong lịch sử Trung Hoa có điểm chung: vua chúa tàn bạo, say đắm tửu sắc thì không chăm lo đến đời sống nhân dân .Đó cũng là những hình ảnh giúp liên tưởng tới các triều vua Việt Namthời Nguyễn đang mục nátở cuối thế kỷ XIX.
* ông Quán đứng trên lập trường của nhân dân, xuất phát từ quyền lợi nhân dân, căm ghét sự tàn ác bạo ngược Cơ sở của lẽ ghét và cao hơn là lòng căm thù, căm thù các thế lực tàn bạotổn hại đến nhân dân.
Thể hiện tấm lòng thương dân sâu sắc của Nguyễn Đình Chiểu.
3. Những điều thương của ông Quán:
- Đức Thánh Nhân(Khổng Tử)
- Nhan Tử
- Gia Cát Lượng
- Các nhà thơ ,nhà văn thày dạy học như Đổng Tử, Đào Tiềm, Hàn Dũ…đến các triết gia nổi tiếng như:Chu Đôn Di, Trình Hạo, Trình Di
- Điểm chung ở họ là: họ đều là những bậc hiền nhân quân tử theo kiểu mẫu nho giáo, là người có đức có tài có chí muốn hành đạo giúp đời giúp dân nhưng không đãt được được ý nguyện
Cơ sở của lẽ thương ấy chính là niềm cảm thông sâu sắccủa tác giả với những bậc hiền tàicó chí lớn nhưng không đạt được ý nguyện
Lẽ ghét thương của NĐC xuất phát từ tình cảm yêu thương của nhân dân, đứng về phía đạo lí và chính nghĩa. Thầy Đồ Chiểu thực sư dùng thơ văn của mình là vũ khí chiến đấu cho đạo lí bảo vệ chính nghĩa.
4. Nghệ thuật :
- Lời thơ môc mạc không cầu kì chau chuốt
- Phép đối:
+ Đối trong câu :nửa phần lại ghét ,nửa phần lại thư ơng.
+ Đối cả đoạn thơ:10 câu lẽ ghét ,14 câu lẽ thương
- Biểu hiện sự trong sáng phân minh trong tâm hồn tác giả căm ghét rõ ràng .
+ Điêp từ thương:12 lần
- Bút pháp trữ tình :mang tính triết lý đạo đức dạt dào cảm xúc.
Tổng kết: Ghi nhớ SGK